रेड र गोल्डेन स्याउ वगैचा नासेर हाईव्रिड स्याउ खेती गर्दै गुर्जावासी

१३ श्रावण २०७८, बुधबार मा प्रकाशित (1 महिना अघि)
पुनहिल संवाददाता
राम्रो फसल नदिएपछि गुर्जाबासीले पुरानो स्याउका वगैचा नासेर विदेशबाट आयातित उच्च घनत्वमा आधारित हाईव्रिड स्याउ खेती सुरु थालेका छन । धवलागिरी गाउँपालिका, १ मा पर्ने चुरेन र गुर्जा हिमालफेदीमा अवस्थित लुकेको मानव वस्ती गुर्जाका नाङ्लीवाङ स्थित पाखामा १० रोपनी क्षेत्रफलमा ०४५/०४६ सालताका रेड र गोल्डेन डेलिसिन जातको स्याउ खेती गरिएको थियो । रुखो र सुख्खा माटो भएको डाँडामा आसातित स्याउ खेती फस्टाएन । फलेका स्याउका दाना पनि ठूला भएनन । सोही बगैचा विस्थापित गरी गुर्जावासीले फेरी उच्च घनत्वमा आधारित स्याउका कलमी बेर्ना रोपेका हुन । गुर्जावस्तीका सवै दुई सय ६० घरधुरी आवद्ध भएको हिमाली कृषी सहकारी संस्थाले गुर्जा नाङ्लीवाङमा १० रोपनी क्षेत्रफलमा ८ सयबढी इटलीबाट आयातित उच्च घनत्वमा आधारित (हाइडेन्सीटी रहेको हाईव्रिड) स्याउका वेर्ना रोपेको हो । गुर्जामा सुरु गरिएको स्याउको ब्यवसायीक स्याउ खेती जिल्लाको पहिलो हो । गुर्जामा ब्यवसायीक स्याउ खेती गर्न कृषी ज्ञान केन्द्र म्याग्दीले ५० प्रतिशत अनुदानमा २ सय ५६ बेर्ना र धवलागिरी गाउँपालिकाले वडा मार्फत ७५ प्रतिशत अनुदानमा ५ सय ९२ बेर्ना रोपिएको हो । स्याउको बेर्ना रोप्ने उपयुक्त समय पुस–फागुन हो । तर उच्च घनत्वका स्याउका बेर्ना इटलीबाट ल्याउँदा ढिला भएकोले चैत–वैशाखमा मात्र वेर्ना रोपिएको थियो । रोप्न ढिला हुँदा विरुवामा टुसा/काईनो पलाएमा त्यो वेर्नाबाट राम्रो उत्पादन नदिने कृषी ज्ञान केन्द्रका वाली संरक्षण अधिकृत गोविन्द पाण्डेले बताए । ‘कोरोनाको कारण इटलीबाट बेर्ना आईपुग्न र वारीमा पुऱ्याउँदा केही ढिला भएपनि फ्रिज जस्तो भ्यानमा कन्ट्रोल कन्डीसनमा पोखरासम्म ल्याईएको र तत्काल गाडीमा ल्याएर कृषकको वारीमा पुऱ्याईएको थियो । चैत–बैशाख लागेको र खुल्ला वातावरणमा बगैचासम्म विरुवा पुऱ्याउँदा एकाधमा टुसा आएको हुनसक्छ ।’ गुर्जामा गाउँपालिकाको अनुदानमा दुई बर्ष अघि कम्तीमा ५ सय दाँते ओखरको पनि खेती गरिएको छ । धवलागिरी गापा, १ गुर्जाबासीको मुख्य आम्दानीको श्रोत नै यार्चागुम्बा, जंगली च्याउ समेतका जडिबुटीको ब्यापार हो । यार्सागुम्बा, रातो च्याउ, सतुवा समेत बहुमुल्य जडिबुटी र वनस्पतीको उत्पादन र निकासी गरी जीविकोपार्जन गर्ने हुँदा गुर्जालाई हर्वल भिलेज पनि भनिन्छ ।