आज:  | Tue, 28, Jun, 2022

खेतबाट हराउँदै हलगोरु

२२ असार २०७६, आईतवार ०५:५४ मा प्रकाशित (2 बर्ष अघि)
पुनहिल संवाददाता
म्याग्दी, २२ असार ।पहाडका स–साना फोट्यान भएका खेत जोत्न समेत आधुनिक कृषी औजार मिनीटिलर हलो प्रयोग हुन थालेपछि हलगोरु विस्थापित हुन थालेका छन ।पहाडका खेतबारीमा मिनी/पावर टेलर हलोले भित्रिएपछि परम्परागत निर्वाहमुखी खेती प्रणालीमा विस्तारै परिवर्तन देखिन थालेको हो । गोरुले जोत्ने भन्दा लागत पनि धेरै नै सस्तो र खेतीको उर्वरा पनि फरक परेको कृषकको अनुभव छ । म्याग्दी खोला तटिय क्षेत्रका केही फराकिला फाँटमा ठूला पावर टेलर र माथिल्लो ग्रामिण क्षेत्रका खेतवारीमा मिनीटिलर हलोको प्रयोग हुने गरेको छ ।वेंशीका खेतमा पावर टेलर र भिरालो फोट्यान भएका माथिल्लो क्षेत्रमा मिनीटिलर हलो प्रचलनमा आएपछि कृषकलाई न न गोरुको चाँजोपाँजो मिलाउनु पर्ने झन्झट न धेरै दिन हिलोमा डुब्नु पर्ने टेन्सन । वस पानी प्रयाप्त भए पुग्यो । यस वर्ष पानी नपर्दा पानीका मुल फुटेका छैनन, प्रयाप्त रोपाई भएको छैन ।

mini telor tactor @ myagdi agrogulture

‘सात दिनको गोरुले जोत्ने मेलो ट्याक्टरले जोत्दा एक दिनमै सकिन्छ । पानी, रोपाहार र बाउसेको ब्यवस्था मिलाए, कुलोमा पानीकालागी झगडा पनि गर्नु पर्दैन । एकै दिन दुई–तिन जनाको खेतमा धान रोप्न भ्याईन्छ’ बेनी नगरपालिका, ३ भकिम्लीका कृषक राजु पुनले भने, ‘गोरुले जोत्ने भन्दा लागत धेरै सस्तो र छिटो । तर कान्ला भएको पहाडी खेतमा बोकेर उकाल्ने/ओराल्ने गर्नु पर्ने भैरहन्छ ।’कान्ला र स–साना फोट्यान भएका पहाडी खेतबारीमा हलगोरु नारेर जोत्दै आएको परम्परागत खेती प्रणालीमा औजार प्रयोगमा कृषकको आकर्षण बढेको छ । पहाडका स–साना फोट्यानमा आधुनिक हलो मिनी टिलरले परम्परागत हलोले भन्दाबढी छेउकुना जोत्न पनि सकिन्छ । फराकिला फाँटमा मात्र होईन माथिल्लो ग्रामिण क्षेत्रका स–साना खेतवारीमा मिनीटिलरको प्रयोग बढेको छ ।‘छिटो, सस्तो, सजिलो र उर्वरामा पनि फरक पर्ने भएकोले पहाडका गाउँवस्तीमा समेत मिनीटिलर हलो (ट्याक्टर) प्रयोग बढेको छ’ मंगला गाउँपालिका, ५ पिपलबोटका नगेन्द्र सापकोटाले भने, ‘गोरुलाई बाहृै महिना घाँसपात गर्न र छुट्टै हेरालु राख्नु भन्दा यो थप सजिलो भएको हो ।’बैदेशिक रोजगारीले गाउँघरमा खेत जोत्ने मान्छे पाईन छोड्यो र पशुपालन पेशा पनि हराउँन थालेपछि पहाडी क्षेत्रमा समेत मिनी टिलर ट्याक्टर विकल्प बन्न थालेको हो । ट्याक्टरबाट जोत्ने प्रविधी दुर्गम वस्तीमा पनि भित्रिएपछि बर्षौ देखी बाँझो बनेका लेकाली फाँटहरुमा खनजोत शुरु भएको छ ।जिल्लामा पछिल्ला ५ बर्षदेखी खनजोत गर्न ट्याक्टरको प्रयोग बढ्दो छ । मध्य पहाडी बृहत्तर मकै उत्पादन कार्यक्रम अर्न्तगत ५० प्रतिशत अनुदानमा कृषक समुहहरुलाई मिनी टिलर र पावर टिलर ट्याक्टर उपलब्ध गराउन थालेपछि कृषकले हलगोरु विस्थापित गर्दै मिनी टिलर भित्राउन थालेका हुन ।‘यस बर्ष पनि हामीले ५० प्रतिशत अनुदानमा ६ वटा मिनी र ५ वटा पावरसमेत ११ वटा ट्याक्टर कृषकलाई वितरण गरेका छौं’ मंगला गाउँपालिका, ५ का वडाध्यक्ष भुपेन्द्र केसीले भने, ‘एक दुई हलबाहेक अव गोरुले जोतेर खेती गर्ने चलन हट्यो । वडाले पनि कृषी आधुनिकिकरण र ब्यवसायीकरणमा जोड दिएका छौं ।’आगामी बर्षको बजेटमा जिल्लाका ६ स्थानीय तह मध्य मंगला गाउँपालिकाले कृषीलाई प्राथकितामा राखेर बजेट बनाएको छ । अर्गानिक गापा कार्यक्रमसहित कृषीमा यान्त्रीकरण तथा ब्यवसायीकरण बनाउने, रासायनिक मल प्रयोग न्यूनिकरण र रायासनिक विषादीलाई शुन्य बनाउने भन्दै प्राङ्गारिक मल उत्पादन उद्योग संञ्चालन गरेको छ । मानव मुत्रलाई समेत कृषीमा प्रयोग गर्न विद्यालयहरुमा मानव मुत्र संकलन थालेको छ । प्राङ्गारिक विषादी उत्पादन थाल्न काम भैरहेको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।